Sunday, May 3, 2009

Thin phin zawtnak "Hepatitis"

Hepatitis tiah mirang nih an auh tawn mi cu lai holh in cun thin phin tiah kan leh kho. Mah hi zawtnak hi a tam tling cu "Hepatitis" rungrul nih an chuah pi. Mah "Hepatitis" rungrul cu phunli a um i "Hepatitis A,B,C,D, le E" a si hna. Mah hi "Hepatitis" zawtnak cu “Hepatitis B” rungrul nih a tam tling a chuah pi mi a si. Cucaah "Hepatitis B" rungrul kong hi tlompal te ka rak tial lai i mah hi rungrul nih a chuah pi mi "Hepatitis" kong lawng kha ka rak tial lai.

Hi rungrul hi AIDS a chuah pi mi “HIV - Human Immunodeficiency Virus” nak hmanh in a zual thek mi le chonh a fawi thek mi a rak si. Hi rungrul hi mi sin lawng ah a um mi a si i saram le thingkung pawl ah a um kho lo hna. Cunin kan pum a leng ah ni 7 tiang a nung kho rih mi a si. Mah kan pum a leng ah a um lio ah khan mi kha a chonh kho rih hna.

A tu vawlei pumpluk ah mi “2 billions” hrawng cu “Hepatitis” zawtnak in a zaw bal mi a um hna i mah lakah mi “350 millions” cu mah zawtnak in a dam kho ti lo hna i mah “hepatitis B” rungrul he an thih hlan tiang a um hna. Mah lawng si loin kum khat at minung 600,000 hrawng cu hi zawtnak in a thi hna. Cunin thin cancer in a thi mi u pa pawl zakhat chungah kul le nga (25%) cu an ngakchiat lio tein “Hepatitis B” rungrul in zawtnak a rak a ngei mi a si hna.

Hepatitis zawtnak ah hmuh tawn mi le a lang tawn mi:
  • Vun le kan mit kha aihre zawng a si dih lai.
  • Zun a zawng kha a nak thek lai.
  • Pumpluk a fak lai.
  • Paw a fak lai.
  • Luak a chuak lai.
Tih a nung tling mi cu “Chronic Hepatitis” – caan sau pi in zawtnak he khan a um mi cu a hnu lei ah thin cancer an ngah kho.

Mah hi zawtnak hi chonh a fawi hnga caah a ho paoh nih an ngah kho mi zawtnak a si. A hlei in “Hepatitis B” rungrul a ngei mi nu nih fa a pawi tikah mah a fa kha a chonh kho. Cunin mah hi zawtnak hi nu le pa an sual nak (sexual contact) in chonh a fawi te fawn. Cunin thi rawn (blood transfusion) le sii chunh zong in i chonh kho a si.

Hi zawtnak hi zei tiah ram kip le mi kip nih an tih tiah cun mah hi zawtnak a chuah pi tu “Hepatitis B” rungrul thah kho awk ah a tu tiang sii a um rih lo. Cu caah sibawi pawl nih an tuah kho mi cu mah zawtnak in a zaw mi le a ngei mi pawl kha an thi tha der hlah seh tiah le mah zawtnak nih a chuah pi kho mi thin cancer khamh kho awk lawng ah Vitamins pawl le a dang si pawl lawng kha an pek kho rih. Na tein a poi mi cu mah sii pawl kha a man a fak hnga tuk caah mi za pi nih an ngah kho hoi lo.

Hi zawtnak hi tih a nun bangin chonh hlan ah si chunh i khamh kho a si. Cunin mah sii cu khoi ka paoh ah chunh kho a si. Mah sii cu “Hepatitis B Vaccine” tiah an ti i cheu thum in cheu li tiang pek kho a si. A hlei in ngakchia a chuak thar paoh paoh cu an chuah ka tein mah zawtnak khamh nak si kha chunh cawlh an si.

No comments:

Post a Comment